BARRIER

*Bài rất dài, bạn pha ly trà ngồi xuống ghế rồi hãy đọc.

Từ lúc dọn tới Toronto, mùa đông luôn là nỗi ám ảnh. Máy lạnh 25C tớ còn phải mặc áo khoác thì sống sao ở trời tuyết trắng -30C. Giờ mùa đông thấy cũng không tới nỗi. Có Canada Goose, trời 0C tớ vẫn mặc váy ngắn đi thong dong ngoài đường được (chữ “được” để nhấn mạnh tính khả thi chứ tớ chỉ mặc yoga pant và áo rộng thùng thình cho tất cả các hoạt động xã hội.)

Nhưng da mặt thì ôi mẹ ơi. Khô cong, bong tróc, đỏ ửng rồi ngứa. Da người chẳng khô dù tớ vẫn dùng các sản phẩm mùa hè. Lạ hen, tớ đã nghĩ da mặt nhờn tới mùa đông khô lại là vừa, da người mới thảm.

 

1475264623430

 

Vấn đề là ở màng bảo vệ da. Skin lipid barrier, acid mantle …đều là nó. Màng bảo vệ da là lớp khiên ngăn chặn bụi bẩn, ánh nắng, tạp chất, các chất gây kích ứng và chặn thoát nước qua da (cách nói hoa hoè hơn của chuyện giữ ẩm). Bạn hãy hình dung da mình như bức tường. Tế bào da là những viên gạch còn màng lipid giống như lớp vữa giúp gạch kết nối với nhau. Tường mà lủng lỗ chỗ thì nước thoát ra ngoài còn vi khuẩn chui vào trong gây viêm da. Mụn chỉ là một dạng của viêm da. Tin tớ đi, bạn không muốn vừa bị mụn vừa bị những dạng khác như chàm vảy nến, rosacea hay eczema đâu. Đó giờ tớ cứ than khóc về mụn nhưng từ lúc bị seborrheic dermatitis (viêm da tiết bã nhờn) tớ thà sống với mụn còn hơn vì đêm ngứa ko ngủ được.

Khi bạn bị các vấn đề về da, bác sĩ sẽ cho bạn thuốc bôi để trị nguyên nhân dẫn tới bệnh. Bị mụn thì diệt khuẩn mụn. Bị viêm da tiết bã nhờn thì diệt nấm. Bị chàm thì bôi hydrocortisone cho giảm viêm.

Nhưng bạn biết không: khuẩn mụn P.acnes trên da ai cũng có; người bị mụn chưa chắc đã có nhiều khuẩn hơn người thường. Họ nhà nấm Malassezia trên da ai cũng có. Nhưng chỉ vài người phản ứng lại với nó dẫn tới viêm và các nỗi buồn. Chưa kể, bình thường nấm và khuẩn sống hài hoà bên nhau (trên da bạn), khi khuẩn bị tiêu diệt nấm thấy thế vùng lên. Thế là đôi khi mụn vừa hết viêm lại lên. Biểu hiện của 2 dạng bệnh này rất giống nhau dù cách trị khác nhau nên có nhiều người trị mụn chục năm mới phát hiệt hoá ra mình bị fungal acne!!!

Thuốc bôi của bác sĩ diệt được nấm và khuẩn nhưng nó cũng làm tổn hại màng da. Thuốc kháng sinh diệt khuẩn mụn và cả những khuẩn tốt trên da. Benzoyl peroxide, retinoids, acid này kia nếu dùng quá nhiều cũng gây hại lên màng lipid.

Điều gì khiến màng lipid bị hư hại?

  • actives: kiểu như AHA, BHA, retinoids, benzoyl peroxide… gây kích ứng da và làm tổn hại màng lipid. Mình dùng vì nó có cái lợi khác nhưng bạn đừng lạm dụng và phải luôn theo dõi phản ứng của da.
  • Thời tiết: trời mùa đông trong nhà, trong trường, trong tàu điện ngầm, trong siêu thị…đâu đâu cũng bật sưởi hết công suất. Thay đổi nhiệt độ đột ngột từ trong nhà ra ngoài đường cộng với độ ẩm có 15-30% mới là thứ đáng sợ .
  • Phơi nắng và quá trình lão hoá tự nhiên ảnh hưởng với tốc độ sản sinh tế bào mới cũng là quá trình hình thành màng lipid.
  • Sữa rửa mặt có thành phần gây kích ứng như SLS hoặc có pH cao.
  • Yếu tố bẩm sinh: ngày xưa các bác sĩ nghĩ viêm da là từ lớp hạ bì lan lên trên rồi phá vỡ màng lipid bảo vệ da. Nguyên nhân viêm là do đâu đó trong cấu trúc gene của bạn. Nhưng giờ data cho thấy thật ra viêm xuất phát từ lớp biểu bì (lớp da trên cùng). 50% bệnh nhân bị các bệnh về da có màng lipid yếu bẩm sinh nên không chặn được các chất gây kích ứng từ môi trường bên ngoài.

1475264659240

Khi màng lipid bị hư hại chuyện gì sẽ xảy ra:

  • Da khô/ thiếu nước, da bong tróc
  • Viêm da các thể loại: chàm, vảy nến, viêm da bã nhờn… (rosacea, eczema, psoriasis, seborrheic dermatitis…)
  • Mụn sưng viêm
  • Da thiếu sức sống, thô ráp, ko bóng khoẻ, ko có độ đàn hồi

Kem dưỡng ẩm bình thường chỉ giúp an ủi da khô tạm thời chứ không giải quyết tận gốc vấn đề. Để phục hồi làn da bạn phải làm cùng lúc 2 bước:

  • Dừng hết những thứ đang làm tổn hại màng da
  • Phục hồi màng bảo vệ bằng cách cung cấp những thành phần da đang thiếu.

Những thành phần đó là gì thì bạn hãy…đón đọc phần sau. Lương tâm không cho phép tớ đăng 1 bài dài vài ngàn chữ 🙂

Advertisements